LÁ THƯ HUYNH TRƯỞNG 1

MỘT LẦN LÀ MĂI MĂI

Trần Kiêm Đoàn

                                                              

  Thư gởi các em:
  Đoàn sinh Gia Đ́nh Phật Tử Việt Nam.
  Các Em thân mến,


Từ đất Mỹ xa xôi, anh muốn viết cho các em, thế hệ của những người Phật tử trẻ đang sinh hoạt trong Gia Đ́nh Phật Tử (viết tắt là GĐPT) ở quê nhà. Với tư cách là một cựu huynh trưởng GĐPT ở vào thế hệ sáu mươi (lục tuần) đang sinh sống ở nước ngoài, anh muốn được chia sẻ với các em những tâm t́nh và suy nghĩ chân thực của một người anh trong gia đ́nh Áo Lam.


Từ nay, qua mỗi cái thư ngắn viết cho các em trên trang báo này, anh sẽ tập trung vào một vài khía cạnh nhỏ có liên quan đến Tuổi trẻ, Dân tộc và Đạo pháp. Đặc biệt, anh sẽ xin phép thầy Cố vấn Giáo hạnh, bác Gia trưởng và các anh, chị Huynh trưởng trong mỗi đơn vị GĐPT mà các em đang sinh hoạt để kể cho các em nghe về thế hệ trẻ của các nước phương Tây đang nghĩ ǵ, làm ǵ và nói ǵ về đạo Phật. Anh cũng muốn mượn những ḍng thư nầy để giúp các em nhận rơ hơn và nh́n xa hơn thế đứng và vai tṛ của người Phật tử trẻ trong đời sống tinh thần của chính ḿnh và toàn xă hội.
Thư nầy, anh sẽ chọn đề tài" Một Lần Là Măi Măi" để kể cho các em nghe v́ sao chỉ có một lần thôi mà lại lâu dài đến như thế.
"Một lần" anh muốn nói ở đây là lần đầu đến chùa xin gia nhập GĐPT. Mỗi anh chị huynh trưởng và mỗi các em đoàn sinh, ai cũng có "một lần" như thế. " Một lần" ngày xưa đó của bản thân anh cách đây đă hơn 50 năm. Hôm đó là một đêm rằm tháng 3 âm lịch. Trăng đồng quê sau vụ gặt Đông - Xuân sáng và trong đến nỗi người ta có thể đọc được sách dễ dàng. Anh theo Mẹ đến xin vào GĐPT Liễu Hạ, thuộc ban hướng dẫn Thừa Thiên Huế. Đây là một GĐPT thuộc vùng nông thôn chuyên làm ruộng, nên hàng tuần phải sinh hoạt vào buổi tối v́ ban ngày tất cả đều bận rộn công việc đồng áng và làm việc không có ngày nghỉ cuối tuần. Lâu lâu mới được sinh hoạt trong ánh sáng ban ngày vui như mở hội. C̣n phần lớn là sinh hoạt dưới ánh trăng, hay dưới ánh sáng lung linh khi rơ, khi mờ của những cây đèn gió.


Anh bắt đầu "sự nghiệp" sinh họat GĐPT của ḿnh từ một đoàn sinh thiếu nam v́ sau 1954, từ khi ḥa b́nh lập lại, những vùng quê quanh thành phố Huế mới bắt đầu có GĐPT. Nhưng đây chỉ mới là GĐPT "lâm thời" nên đoàn sinh chỉ mới được đeo bảng tên và huy hiệu chứ chưa được mang hoa sen. Cái hoa sen trắng nền xanh mà các em đang mang một cách gần như đương nhiên trên ngực áo hôm nay đă là niềm mơ ước của anh và các bạn trong suốt nhiều năm phấn đấu từ một GĐPT "lâm thời' phải lên chính thức mới được Ban Hướng Dẫn và Giáo Hội cho mang hoa sen. Và bộ đồng phục áo lam, quần xanh mà các em đang mặc là cả một "gia tài" của các anh thời đó. Các anh chị ở vùng nông thôn như anh thuở ấy phải mất trung b́nh ba tháng làm việc, dành dụm mới sắm nổi một bộ đồng phục. C̣n cái mũ (nón) "scout" bằng nỉ của huynh trưởng và đoàn sinh ngành nam là cả một trang phục cao cấp mà rất ít đoàn sinh sắm nổi.


Anh đă sinh hoạt nhiều năm và sau đó lên làm liên đoàn trưởng GĐPT Liễu Hạ trong những năm nhiều sóng gió nhất của Phật Giáo Việt Nam thời cận đại (1962 - 1967). Anh đă cùng với các huynh trưởng và đoàn sinh GĐPT Việt Nam tham gia phong trào Phật giáo tranh đấu đ̣i quyền tự do và b́nh đẳng tôn giáo. Ngày ông Ngô Đ́nh Diệm bị lật đổ (01-11-1963) anh vẫn c̣n bị giam trong lô-cốt quận Hương Trà.


Rồi đời sống như một ḍng chảy không ngừng. Những cột mốc thời gian đánh dấu những khúc quanh của đời sống. Bây giờ 40 năm nh́n lại, anh mới thấy rơ rằng cuộc sống của những người Việt Nam thế hệ Sáu Mươi đă trải qua quá nhiều biến động. Những thay đổi về chính trị, kinh tế, xă hội, tâm lư đă biến đổi hoàn cảnh của mỗi người đôi khi nhanh đến chóng mặt. Quyền thế, giàu sang, địa vị, danh vọng... cũng theo hoàn cảnh mà thay đổi không ngừng. Trong những hoàn cảnh quay cuồng nhất của cuộc sống, con người chỉ có thể tựa ḿnh vài hai chỗ dựa: Chỗ dựa vật chất và chỗ dựa tinh thần. Chỗ dựa vật chất trong một hoàn cảnh ổn định có vẻ vững chải như một toà nhà xây bằng đá kiên cố. Nhưng trong một hoàn cảnh bị thay đổi thường xuyên lại trở thành bất ổn và chướng ngại. Dựa vào vật chất là dựa vào các bóng phù du các em ạ. Rồi sau nầy khi trưởng thành và vật lộn giữa đời trong nhiều hoàn cảnh đổi thay các em mới tự ḿnh chứng thực và nhận biết vai tṛ giới hạn và mong manh của vật chất. Bên cạnh đó, chỗ dựa tinh thần có vẻ như xa vời và vô h́nh nhưng thực tế là rất gần gũi v́ nó ở chính trong em, là đời sống tâm linh của chúng ta. Khi em có niềm tin vững chăi là em có một chỗ dựa vững vàng. Đấy là một điểm tựa luôn luôn có mặt với em, cho em sức mạnh và ư nghĩa sống đẹp tuyệt vời, dù trên giàu sang hay trong nghèo khó.


Trải qua kinh nghiệm bản thân, vật chất là một giá trị tương đối và giới hạn vô cùng. Năm 1972 khi chạy qua Cầu Dài từ Quảng Trị vào Huế, nhiều người đă rớt xuống sông và gục ngă nửa chừng v́ bị của cải, đồ đạc, xe cộ làm vướng chân. Anh là giáo sư trường Nguyễn Hoàng sau cùng trong đoàn người chạy loạn. Anh chẳng có ǵ cả ngoài hai bàn tay không và một chỗ dựa tinh thần là đạo Phật, nên vừa chạy, vừa niệm Phật. Khi hành động với một niềm tin trong chánh niệm, tác dụng của hành động đó sẽ đạt hiệu quả cao nhất. Anh đă chạy băng qua cánh đồng khói lửa, về tận Kim Long, Kim Giao, đến nơi an toàn mà không bị ngă đổ nữa chừng. Năm 1977 anh phải đổi nghề dạy học sang nghề lao động. Năm 1982, anh vượt biển sang Hồng Kông trong gió băo, kinh hoàng, đói khát và khổ nhục. Đă có lần thuyền ch́m, cả đoàn người tuyệt vọng chờ làm mồi cho cá. Chỉ c̣n tay không và niềm tin để cầu nguyện. Chính niềm tin đă tạo ra sức mạnh tinh thần cho những người vô vọng đang chới với tự cứu ḿnh, vực ghe dậy, chiến đấu với biển cả và sống c̣n cho đến hôm nay. Cho đến bây giờ đă 23 năm định cư tại Mỹ, nhưng đối với đoàn người tha hương ngày xưa, cuộc sống vẫn c̣n thường xuyên nằm trên trục quay của môi trường học hỏi, phấn đấu và tranh sống vất vả ở xứ người. Niềm tin không bao giờ có tuổi nên niềm tin là chỗ dựa cho ngày xưa và hiện tại; cho hôm nay và ngày mai. Một lần xây dựng được niềm tin là phước hạnh của bây giờ và măi măi.


Đă bao nhiêu năm không c̣n cầm c̣i đứng giữa ṿng tṛn sinh hoạt với các em, không c̣n trong đồng phục áo Lam, không c̣n niệm Phật chung và kể cho các em nghe những mẫu chuyện Đạo, nhưng anh vẫn chưa một ngày quên ḿnh là đoàn sinh GĐPT, ḿnh là huynh trưởng GĐPT. Trong gian nguy nhất, anh đă niệm Phật để cầu nguyện sự phù trợ của hồng ân Tam Bảo cho sức mạnh tinh thần trong chính ḿnh được khai lối để t́m cách vượt qua gian nguy. Trong bế tắc nhất của hướng đi anh vẫn cố gắng t́m ra một con đường như ngày xưa chơi tṛ chơi lớn. Trong yếu đuối nhất anh vẫn không quên ḿnh từng là huynh trưởng cầm c̣i điều khiển các em để t́m ra nghị lực. Và trong vui sướng hạnh phúc nhất anh vẫn nhớ những tấm gương hiếu hạnh của loài chim Oanh Vũ mà anh thường dạy cho các em trong những giờ Phật Pháp để chia khó, chung vui với những người xung quanh c̣n bất hạnh hơn ḿnh.


Các em thân mến,


Anh đă sống xa quê hương 23 năm. Thời gian đủ dài để anh có thể nhận chân và so sánh cái hay cùng cái dở; cũng như cái xấu lẫn cái đẹp giữa ḿnh và người; giữa dân tộc Việt Nam ḿnh và cộng đồng thế giới. Về tuổi tác, Anh cũng đủ "già" để định tâm mà rút bài học kinh nghiệm từ thực tiễn bằng xương bằng thịt của cuộc sống chính ḿnh trong tương quan tiếp cận với dân ḿnh tha hương và người tứ xứ.


Anh không khắt khe chê của người; không dễ dăi khen của ta hay ngược lại. Ḷng tự hào dân tộc cũng như ḷng tin yêu đạo pháp, cần phải khách quan và công bằng. Bản chất tinh yếu của đạo Phật là Trung Đạo, sự cực đoan về một phía bên nầy hay bên kia đều là di lụy của tinh thần chấp trước. Chấp trước chính là hố sâu ngăn cản đường tu học "Tinh Tấn" của người Phật tử. Biết chưa thấu đáo, hiểu chưa tinh tường mà "tấn" là bước tới sai đường, là vọng động. Vội vàng hùa theo phía nầy, chao đảo chạy theo phía kia là đi ngược lại tinh thần Bi, Trí, Dũng của người Phật tử. Anh Nguyễn Khắc Từ, trưởng ban hướng dẫn GĐPT Thừa Thiên, trong những năm Phật giáo tranh đấu thập niên 1960 đă làm thơ... Bi, Trí, Dũng:


Người Phật tử vào đời Bi, Trí, Dũng,
Bi t́nh thương, Trí hiểu, Dũng xông pha.


Dù các anh thuở đó đă chọc anh Từ là làm thơ "con... ngựa", nhưng vẫn đồng t́nh theo anh trong những ngày tranh đấu v́ thương mến và kính phục anh như một người anh cả tinh thần dám nói, dám làm.


Từ bên nầy biển, anh lắng ḷng hoài niệm những ngày qua, khách quan nh́n vào quá tŕnh hoạt động của GĐPT để thấy được rằng:


Hệ thống giá trị của GĐPT Việt Nam từ ngành Oanh vũ bước "Mở Mắt" đến ngành Huynh trưởng cấp Dũng thật sự có bề dày và bề sâu về sự rèn luyện cả ba mặt: Đức, Trí và Thể. Đức, đặt trên tiêu chí đạo đức học của Phật giáo. Trí, bao gồm cả hai mặt Dân tộc và Đạo pháp. Thể, phát huy và rèn luyện được sức mạnh thể chất trong sáng của tuổi trẻ.
Xa đại gia đ́nh Lam đă 38 năm, nhưng anh vẫn mường tượng trước sân chùa, trên đồi thông và khắp các nẽo đường đất nước, các em, thế hệ trẻ của GĐPT Việt Nam vẫn thắp sáng tin yêu cho ḿnh, cho bạn bè và cho tương lai đất nước. Từ giữa vùng đất Cali nầy, anh nghe như vẫn c̣n dư âm tiếng hát một thời:


"Ta đoàn áo Lam tiến bước lên đường!"


Anh xúc động tự nói với chính ḿnh: " T́nh Lam ơi! Một lần là măi măi..."


Thân mến chào các em với lời chúc tinh tấn.


Hẹn các em thư sau.

Nguyên Thọ Trần Kiêm Đoàn
Địa chỉ liên lạc:

Doantran@sbcglobal.net

http://www.trankiemdoan.net

 

 

trở về tôn giáo - phật giáo

 

(Trích tap chi Van Hoa Phat Giao )