TRẦN KIM ĐON

           

N VỀ R CH

 


 

 

Những ngy đầu năm sau Tết của Huế khng mưa. Ci nắng ui ui pha mu sương khi trn đồng la xanh măng tơ như c duyn nợ với bầy chim n. Những con chim n cn mang nghiệp - hạnh bồ tt vẫn v tnh lm đẹp cho cảnh bnh an dưới thế bằng đi cnh nhấp nh dưới trời xanh m khng cần điểm t son phấn.

Chim n từng con, từng cặp, từng đn khng hẹn h m tung tăng chui vo bẫy. Hnh như sng ma Xun khng bo vo tần số thin nhin của vạn vật những rnh rập oan khin khi đất trời bao la v lộng gi đang bnh yn. Giữa những bờ ruộng xanh, người đi bắt n thầm th với hạnh phc khi đếm mỗi lc một nhiều số n sa cơ nằm trong lồng, trong giỏ. Kẻ cao sang th ăn di yến. Người ngho th đi bẫy yến kiếm sống nhưng chẳng c ai nghĩ đến chuyện cần ăn thịt những con chim b bỏng nầy. Điều họ đang nghĩ tới hnh ảnh bầy n ma Xun hiền ha l c thể dng lm phương tiện đổi chc cho người ngho kiếm sống hay như một thng điệp tm linh cho giới hnh thiện. Đ l khi bầy n hết đưa thoi rơi vo bẫy v lại được thả ra với mn tiền thế mạng.

Trn đường về R Ch, lc đc c người xch lồng n đứng chờ ven đường.

Rồi lại c người dừng xe mua n, sung sướng thả cho bầy n tự do tung cnh bay về lại trời cao, miệng lẩm nhẩm ni lời khấn nguyện.

Kẻ bắt, người thả; kẻ thả, người bắt thảy đều th vị như được dự một phin chợ tnh m cnh n v bạc tiền l những đơn vị trao đổi trong một chặng đường đuổi bng hạnh phc. Cnh n khng phải l ma Xun v đồng tiền tự n khng phải l hạnh phc. Nhưng sau lăng knh đ quen với thế giới hnh tướng của nhn gian, chim n l dấu hiệu của ma Xun v thảm đỏ kim ngn, lưu ly l hứa hẹn trải chờ bước chn hạnh phc. Tuy bầy n khng cần biết ma Xun v hạnh phc chẳng cần tới thảm đỏ, nhưng mai vng đầu Xun v phượng đỏ đầu H đ quấn qut bn nhau tự nhin từ buổi nguyn sơ như mặt trời v hoa nắng. Dẫu mắt người v tm cảm c lm ngơ th phượng hồng vẫn nở, mặt trời v hoa nắng vẫn đi về như nhm bạn b của chng ti đang rủ nhau về R Ch.

 


 

Chiều về trn R Ch

Về Huế, người ta thường mong được tới thăm Hong thnh, sng Hương, ni Ngự Nhưng với tuổi học tr từ lng ln Huế học trường Hm Nghi xưa l trường Quốc Tử Gim như ti, đ từng hng ngy đi bộ vo cửa Hiển Nhơn, leo ln lầu Ngọ Mn ngủ trưa; hay lng nhng tắm trần trn sng Hương; hoặc dắt học tr trồng hng vạn cy thng trn ni Ngự Bnh thời dạy học th khng gian thơ mộng nhất của Huế l những vng đất nguyn sinh quanh Huế. Đ l những gc khuất đ c từ thời chu Lạc địa, mang hơi hướm của Huế, nặng tnh với Huế, nhưng chẳng xa Huế v ham o mũ của những tn tro hay bỏ Huế m đi khi đất bằng nổi sng!

Ngồi sau xe my Honda của Ty Linh đo ti chạy về miệt Thuận An, Cồn T, Ni Ch, cả hai chng ti cứ min man ni về bầy chim n thiền sư như một ước mơ lm an lạc đời mnh. Những cnh n ma Xun khng cho nn chẳng nhận, v tư giữa dng đời đầy cạm bẫy như trẻ thơ Khi biết đ bị lạc đường đường về R Ch qu xa, ti cười cợt hỏi Ty Linh: Nầy bạn ơi! Chim n c thể tự nhin đối cảnh v tm mang hạnh thiền sư; nhưng khi mnh bị lạc đường như by chừ th đn chim n thiền sư ấy lại khng chỉ đường cho mnh được. Ty Linh cười khăng khắc như tiếng đập vỡ nước của mi cho v tm, v tư, v lự: Đi đu cũng l đi, bốn biển l nh th c nơi no l điểm dừng m sợ lạc?! Con đường mn th giới hạn bước chn m con đường tm tưởng th v bin xứ.

Những thn hữu R Ch tiền phong dẫn đường như Hong Thọ, Duyn Sanh, Lệ Dung, Thoại, Xun, Điền v o Đp đ sẵn sng qua suối, qua đầm về Rừng Ch m chng ti th chạy lạc qu xa cũng v chuyện nước cuốn, bo tri của những con chim n!

Cuối cng th chng ti cũng tm được nhau. Phải cởi dp cởi giy v c khi phải cởi quần di để băng qua qun mồ m vo R Chi. Nếu xếp theo độ cao v sự b hiểm của thảo mộc thin nhin th c: Cồn, độn, r, rừng. Trong những cơn lũ lụt, nước đổ mưa nguồn ở cc miền duyn hải v đồng bằng xứ Huế, con người phải nương theo độ cao của cc vị tr thin nhin để sống cn như anh Đp, người hộ r, ni đến cảnh chạy trốn lũ lụt truyền đời: Lt cồn th dồn v độn r! Anh Đp ni thật th như đếm, nhưng những nh ngữ học đong đưa lại ph ln cười ngặt nghẽo.

i Nghĩa của Petro Times đ giới thiệu về R Ch như một ci bnh an nguyn sơ của Huế:

Cch Huế 10 km, đối diện với lng Thai Dương Hạ, huyện Hương Tr, R Ch l rừng ngập mặn nguyn sinh đang được phục hồi v bảo vệ với diện tch gần 5 mẫu Ty.

R Ch l tn gọi khu rừng Ch do người dn địa phương đặt ra v được gọi từ đời ny qua đời khc. Trn vng đất ngập nước ny, cy ch mọc dy đặc. Ch l một loại cy mọc ven rừng biển mặn. Cy tỏa cnh khng cao lắm nhưng c tn l xanh bốn ma. Những cy ch mọc ln san st, tạo thnh một khu rừng c vẻ b ẩn v hoang sơ. Điểm đặc biệt ở R Ch l khung cảnh yn bnh, huyền ảo, lnh đnh sng nước, dưới những vm cy ch cổ xanh um, những bộ rễ c hnh th kh đẹp, bm chặt dưới lng đất. Tại đy, một hệ thống sinh vật kh phong ph, với nhiều đầm ph, l nơi tập trung nhiều c, tm, cua. Đặc biệt, trn mặt đất xuất hiện nhiều hang cng, với những hnh th k lạ, gợi ln sự t m đối với khch mỗi lần đặt chn đến đy.

 

R Ch rỗng lặng

Đ về, đ tới R Ch! Chng ti xắn quần, cởi hết giy vớ đi chn trần theo chị Hồng người đẹp R Ch vượt đường mn băng qua qun mồ. Đường trơn, lối mn lắt lẻo qua đầm, qua hố, đi giữa hai hng cy ch nguyn sinh; c chỗ lạnh mnh nhưng cũng đầy th vị. Tm l ngại ngng đi trn con đường lắt lẻo lm cho những người lạ dễ thnh quen; những người quen dễ thnh gần để nắm tay, nu o, dắt nhau qua con đường bn trơn tuột như đang cng uốn lượn nhảy một điệu vũ tập thể anh em ta về. Nầy! Một hai ba chng ti ko nhau vo căn nh của anh Đp, chị Hồng. Đy l căn nh duy nhất trong tầm mắt của vng R Ch. Chủ nhn l cặp cấy dn (vợ chồng) thật cn đi vừa lứa của thời thất thập cổ răng long!

Trn khun mặt rm nắng, c dng vẻ gi biển, sương rừng v bụi r của hai anh chị, người ta bắt gặp nt can trường v chơn chất. Anh Đp c ci nhn xa xăm rất biển khơi m trầm tĩnh, nhn hậu. Chị Hồng c nt cười khng cất giấu v tươi tắn như những mớ tm, mớ c tươi xanh vừa vớt ln khỏi mặt nước. Chị Hong Thọ l người gần gũi thường xuyn với anh chị Đp th cả quyết cho rằng, đy l cặp vợ chồng hạnh phc nhất trần gian v ngy ngy họ chỉ thấy nhau v cng nhn về một pha biển khơi nn tm yu thương khng bao giờ bị lung lạc. Ti chợt c nghĩ ngồ ngộ l những cặp vợ chồng sắp ly dị, thử về đy sống một thng trong cảnh c liu của trời nước mnh mng; nhưng cũng đầy những dấu hiệu chấn động dị thường của thin nhin để c thể tự mnh tm lại một nghĩa mới cho cuộc tnh sắp tn phai.

 

 

Cả nhm về thăm R Ch a vo nh anh chị Đp. Mấy o ở Huế mới về m sử dụng bếp nc v hết thảy cc phương tiện trong nh tự nhin v thnh thạo như chnh trong căn nh của mnh. Những mn ăn mang theo v cc mn ăn hải sản mới đnh bắt ln khỏi mặt nước với ti nấu nướng của những o Huế snh điệu đ biến buổi ăn trưa thnh tiểu yến với hng chục mn ăn biến chế từ mắm ruốc tương c, thịt phay tm chua, rau tri đến cc loại c bống thệ, bống mủ nấu ngt, kho nước, kho rim điệu đn thơm phức.

 

Ai về R Ch th về

Sau bữa ăn trưa với những mn ăn rất Huế từ cc tuyệt phẩm nghề mọn ring tay của mấy o th đến phần văn nghệ của ca đon Bolro Chợ Nọ được hội diễn ngay trn ci sạp đan bằng tre nứa, bắt trn sng nước. Ci sạp tre gập ghềnh nầy vừa l vọng cảnh đi, vừa l bn ăn, vừa l giường lộ thin, vừa l sn khấu d chiến khi ăn no tinh thần văn nghệ bừng ln. Độc đo nhất l khi tham gia văn nghệ trn sạp nứa nầy th mọi người đều phải thực hnh hạnh tỉnh thức. Diễn vin hay khn giả no lơ mơ th sẽ được nghe ngay tiếng bass tự thn mnh rớt tm xuống nước! Ca đon Bolro Chợ Nọ hm nay c đủ mặt ngũ nhạc kiếm phi nhớ chi ht nấy: Hong Thọ, Lệ Dung, Duyn Sanh, Trương Hạ, Hong Xun. Tiếng ht Đy xm ngho qu ti khi nắng ln trong khung cảnh qu ma hoang d, một pht, đ lm ti sững sờ v n ti hiện m thanh, mu sắc v cảm xc tm l hơn hai mươi năm trước ở lng Liễu Hạ, trong buổi chia tay cuối cng với Mẹ ti.

Một ngy vui qua mau. Buổi chiều, nắng đầu Xun mau phai, R Ch chếch bng chiều hm rất sớm, để lại vng đầm ph phẳng lặng như mặt hồ Thụy Sĩ. Chng ti chia tay. Ty Linh v ti đo nhau trở lại Huế. Quỹ thời gian của đời mnh cn t qu, chắc g ti cn dịp băng đồng chỉ s từ Cali khăn gi về thăm lại R Ch lần thứ hai. Ty Linh pht biểu một cu rất thiền m cũng hơi phiền (?!), rằng l: Vạn php sinh duyn; duyn sinh vạn php. R Ch l một vng đất duyn sinh chăng. Dẫu sao th sau khi về sống một ngy với R Ch, một người bnh thường mang nặng những niềm vui, nỗi buồn trong cuộc sống khng ngừng biến dịch như ti bỗng cảm thấy lng mnh an lạc. Từ đ, lng người sẽ biết sống với chnh mnh thng thong hơn v sống với người đầy yu thương độ lượng hơn.
 

Huế, đầu Xun 2013

Trần Kim Đon


k sự / hồi ức