TRẦN KIÊM ĐOÀN 

          

Anh Vơ Đ́nh Cường

Thử Ḥa Điệu Sống trong Ánh Đạo Vàng

 

 

 

Tối thứ Sáu, tại thành phố Sacramento, Hoa Kỳ, anh Hoàng Xuân Thiệu gọi điện cho hay là anh Vơ Đ́nh Cường vừa qua đời lúc 6 giờ chiều, ngày 6-3-2008 tại Sài G̣n. Hưởng thọ 91 tuổi.

 

Vơ Đ́nh Cường là người Anh Cả, huynh trưởng mang cấp Dũng, trưởng ban Hướng dẫn Trung ương đầu tiên của Gia Đ́nh Phật Tử Việt Nam.  Anh là một nhà văn, một nhà từ thiện, một huynh trưởng kỳ cựu của phong trào tuổi trẻ, và trên hết là một Phật tử sống đạo giữa đời thường.

 

Năm 1959, lần đầu tiên tôi biết được anh khi mới bước chân vào trường trung học Hàm Nghi.  Thuở đó, học tṛ cả trường và riêng tôi có một cô giáo mà chúng tôi thương kính nhất.  Đó là cô Trần Thị Hoắc Hương.  Nhận xét về một đứa học tṛ rắn mắt nhất lớp như tôi, cô là một giáo sư quốc văn và cũng là giáo sư hướng dẫn, đă phê trong học bạ của tôi, rằng: “Thông minh nhưng hơi hiếu động…”  Chữ “hơi hiếu động” của cô đă đánh động tâm thức của tôi suốt một đời đă đành, nhưng “miếng đ̣n” chinh phục được sự hiếu động đó có tác dụng mạnh mẽ nhất trên tâm hồn măng non của tôi thuở ấy là khi cô đưa cuốn sách Thử Ḥa Điệu Sống của Vơ Đ́nh Cường cho tôi đọc.  Tác giả quả là một nhà tâm lư học tuổi thơ.  Nội dung tươi mát, nhẹ nhàng và văn phong trong sáng mượt mà như thơ của Thử Ḥa Điệu Sống đă hướng thiện cho tôi ngày ấy và có một tác dụng tích cực trong vô thức lẫn ư thức lâu dài về sau.

 

Mấy năm sau đó, khi sinh hoạt với Gia Đ́nh Phật Tử, tôi mới được đọc tác phẩm Ánh Đạo Vàng của Vơ Đ́nh Cường.  Anh viết về cuộc đời đức Phật bằng tất cả cảm xúc đam mê và ḷng tôn xưng trân trọng nhất tỏa chiết nồng nàn từ ng̣i bút của anh.  Viết về cuộc đời đức Phật có vẻ như quá dễ v́ tất cả chỉ là một sự tŕnh bày theo tŕnh tự thời gian về một tập đại thành của sự kiện đă thành văn, thành sử.  Nhưng thật ra lại muôn vàn khó khăn v́ không dễ ǵ vực dậy được sông núi đă có lịch sử mấy ngh́n năm an định bến bờ.  Người đọc có thể thích suối nguồn tư tưởng và cảm xúc triết lư trong “Câu Chuyện của Ḍng Sông” của Herman Hesse hay hương vị giải thoát, tính hồn nhiên rỗng lặng trong Đường Xưa Mây Trắng của Nhất Hạnh khi viết về đức Phật.  Nhưng phải t́m đến Ánh Đạo Vàng của Vơ Đ́nh Cường mới thấy được cảm xúc nồng nàn trực tiếp của tuổi trẻ đầy nhiệt thành khi hướng về đức Phật và phương trời cao rộng của đạo Phật.

 

Với tuổi trẻ Việt Nam trong chiến tranh, nhất là Gia Đ́nh Phật Tử, những tác phẩm văn chương của Vơ Đ́nh Cường vừa có tác dụng tâm lư về sự uốn nắn những mầm non.  Những mầm măng bị hoàn cảnh nghiệt ngă làm cong queo biết nh́n vế một lư tưởng để mọc thẳng mà vươn lên.  Những tác phẩm được tuổi trẻ trong thế hệ Chiến Tranh Việt Nam ưa chuộng nhất như Thử Ḥa Đ́ệu Sống, Những Cặp Kính Màu, Mùa Gặt Ác, Anh Em Ta Về… của Vơ Đ́nh Cường vừa mang tính giáo dục, vừa giàu sức thuyết phục, vừa đậm nét văn chương đă hướng những lối nh́n cay nghiệt, câu chấp và khinh bạc trước cuộc đời thành ánh mắt ḥa điệu, yêu thương và thoáng đạt.  

 

Anh Vơ Đ́nh Cường đă ở vị thế con chim đầu đàn của Gia Đ́nh Phật Tử Việt Nam trong những năm gian nan, thăng trầm biến động nhất trong lịch sử cận đại của dân tộc và đạo pháp.  Thời những năm sáu mươi, khi c̣n là liên đoàn trưởng Gia Đ́nh Phật Tử Liễu Hạ, tôi chỉ được gặp… xa xa anh Vơ Đ́nh Cường một đôi lần trong những đại hội huynh trưởng lớn.  Mùa Phật Đản năm 1976, lần đầu tiên tôi đuợc gặp trực tiếp anh Vơ Đ́nh Cường bên cạnh có nhạc sỹ Nguyễn Hữu Ba và một số thân hữu Phật tử tại Sài G̣n.  Anh Vơ Đ́nh Cường xuất hiện trước mắt tôi không uy nghi đường bệ như một huynh trưởng cấp Dũng, trưởng ban hướng dẫn GĐPT trung ương xuất hiện trong đại hội.  Được nắm bàn tay mềm và chuyện tṛ thân mật với anh, tôi mới cảm nhận được sự chơn chất, hiền hậu và điềm đạm ít thấy ở những nhà văn, nghệ sĩ, nhân vật lănh đạo đă thành danh và nổi tiếng như anh.  Với tương quan đời thường, anh đơn giản, nồng nàn và tế nhị với khách như người trong gia đ́nh.  Trong câu chuyện thân t́nh ngày đó, tôi c̣n nhớ măi một lời tâm sự của anh: “Trước mỗi hoàn cảnh đổi thay, không có một con đường nào dễ dăi nhất mở sẵn ra để theo.  Sự chọn lựa nào cũng có nổi xót xa riêng của nó.  Nhưng đạo Phật ḿnh quan niệm sự đời thay đổi theo từng sát na, nên c̣n lại là vấn đề cần phải xếp đặt ưu tiên.  Cái ǵ ưu tiên một th́ làm trước, cái ǵ ưu tiên hai th́ làm sau…”  Tôi rất tâm đắc về ư kiến của anh.  Thuở đó tại quê nhà và càng ngày về sau nầy tại xứ người, cái “prioritization” – xếp ưu tiên – vẫn thường là một sự chọn lựa hành động hay tu học giúp hành giả bớt bối rối và tiết kiệm thời gian trước những ngă ba đường không bao giờ có điểm dừng đóng kín.  Trong đời sống tâm linh, phải chăng đó cũng là một cách “Thử Hoà Điệu Sống trong Ánh Đạo Vàng?” Thế nhưng, thực tế cuộc đời có khi không trôi chảy êm đềm theo tŕnh tự ước mơ.  Có khi “ưu tiên một” chưa đến hồi hoàn măn th́ con người lại phải theo ḍng chảy nghiệp duyên nối kiếp ra đi…

 

Hai năm trước, trong một cuộc hội luận với các thành viên của Viện Nghiên Cứu Phật Học Quốc Tế và tổ chức Thân Hữu Cư Sĩ “liên lục địa” Mỹ, Canada, Pháp, Đức, Việt Nam, tôi từ Sacramento, California được nói chuyện lần cuối với anh Vơ Đ́nh Cường từ ṭa soạn tạp chí Văn Hóa Phật Giáo tại Sài G̣n.  Anh cho biết đôi điều liên quan đến cá nhân anh rằng, v́ tuổi tác cao và sức khỏe hạn chế, anh không c̣n đọc và viết thường xuyên như trước nữa.  Nhưng anh vẫn tỏ ra rất quan tâm đến những chuyển biến của Gia Đ́nh Phật Tử trong và ngoài nước.  Từ đó đến nay, tôi không c̣n cơ hội gặp lại anh Vơ Đ́nh Cường.  Thế nhưng, có một câu nói có vẻ như đầy tính “kế thừa” của anh trong cuộc nói chuyện sau cùng mà tôi c̣n nhớ: “Anh chỉ mong các em trong Gia Đ́nh Phật Tử đừng phân biệt không gian, thời gian và những khó khăn, trở ngại nhất thời.  Các em cần phải lấy ngắn đánh dài chứ đừng lấy dài đánh ngắn.  Lịch sử hai ngàn năm trăm năm của đạo Phật chính là cái ‘dài’ quư báu mà chúng ta đang có trong tay đó các em.”  Tuy tôi chưa kịp hỏi anh cái “ngắn” ấy là ǵ.  Nhưng tôi có sự cảm nhận đầy thâm tín rằng, đó là ư hướng và phản ứng cảm tính nhất thời.  Và, ngắn nhất vẫn là tấm thân giả tạm làm cán dù che cho những cuộc đời giới hạn và mong manh.  Thấy được phương tiện ngắn, dài để mà hóa giải những xung đột nhất thời trong mỗi cuộc đời quá vô thường và ngắn ngủi nầy.  Hay nói như Tagore: “Mỗi khắc thương yêu là đang sống. Mỗi thoáng hận thù là đang chết đi!”

 

Anh Vơ Đ́nh Cường ra đi như một biểu tượng khép lại của thế hệ đàn anh đang đi qua và thế hệ đàn em đang tiếp nối.  Tâm sự người ra đi thường cảm thấy như “chưa làm được ǵ” sau một đời đầy xuôi ngược.  Đức Phật vẫn bảo là “chưa nói một lời” sau 49 năm giáo pháp.  Thế hệ đàn em kế thừa và trân trọng những điều thế hệ đàn anh đă nói và “chưa nói ǵ”.

 

Gia Đ́nh Phật Tử Việt Nam thương kính tưởng niệm và đồng nguyện cầu “Tiếp dẫn đạo sư A Di Đà Phật” cho hương linh người Anh Cả Gia Đ́nh Lam Nguyên Hùng Vơ Đ́nh Cường sớm văng sanh miền Cực Lạc.

 

Nguyên Thọ Trần Kiêm Đoàn

Cựu liên đoàn trưởng GĐPT Liễu Hạ (63-68)

Sacramento, 7-3-2008

 

kư sự / hồi ức