Trần Kiêm Đoàn

 

CON TINH LE THỪA PHỦ

 

 

Con tinh yêu thương vô t́nh chợt gọi

Lại thấy trong ta hiện bóng con người

                               Trịnh Công Sơn

 

Xuân về, Tết đến trên quê nhà đă qua đúng một tháng nhưng ở Mỹ th́ c̣n tới một tháng nữa mới bắt đầu mùa Xuân. Quá giữa mùa Đông, trời c̣n lạnh và mưa. Sau 6 giờ, trời mới bắt đầu hé sáng. Tuổi càng về già, loài vật lại càng ngủ nhiều hơn nhưng con người th́ ngược lại. Phải chăng tuổi già thao thức v́ con người biết trước ḿnh sẽ c̣n khối th́ giờ sắp tới tha hồ mà ngủ giấc... thiên thu?!

Nếp sống về hưu nơi vùng Natomas nầy thật là lư thú. Nơi đây là vùng thị tứ mới lập. Khung cảnh yên tĩnh và nằm trong hiệp hội gia cư, có trung tâm câu lạc bộ thể dục thể thao, hoa viên tản bộ, pḥng đọc sách, quầy uống cà phê... dẫu có tới thường xuyên hay không hề bén mảng cũng phải đóng tiền hiệp hội hàng tháng. Hơn mười năm trước, nơi khu nhà tôi đang ở là vùng đồng ruộng. Mùa hè, tôi vẫn thường đến đây cùng bè bạn bắt tôm đất (crawfish). Nếu có dụng cụ gắp thật khéo th́ chừng một giờ đă bắt được cả mớ tôm càng đầy cả thùng hai chục lít. Tôm đất sống dai trong mọi điều kiện và mạnh gấp nhiều lần hơn tôm biển, tôm sông. Mang tôm c̣n sống về rửa sạch, luộc với lá chanh và lá sả chừng nửa giờ là đủ “bắt mồi” nhậu tít cung thang hay “phá mồi” tha hồ vừa ngon, vừa miễn phí.

Những đêm dài ít ngủ nơi đây, h́nh ảnh ḍng sông đă lấp “sông kia rày đă nên đồng...” của cụ Tú Xương ngày xưa làm tôi có cảm giác như “đêm nghe tiếng ếch bên tai” nhưng lại chưa có lúc nào giật ḿnh liên tưởng đến tiếng ai gọi đ̣. Những con tôm càng th́ im lặng quá. Nhưng ám ảnh tiếng động sốt sạo của hàng trăm cái càng tuồng như đang giẫy nẩy lên v́ đau đớn trong thùng nước sôi làm tôi hết thấy thú vị trước đống tôm càng đỏ ối vừa mới luộc vớt ra trên dĩa. Tôi đă bỏ cuộc bắt tôm mùa Hạ v́ bị mất hẳn cái thú ăn tôm càng từ đó.

H́nh như cái đồng hồ sinh học tự nhiên hàng ngày tự động đánh thức tôi từ lúc 3, 4 giờ sáng. Mùa Đông, nếu có ngồi tĩnh lự một giờ th́ đêm vẫn cứ dài và c̣n lâu ngày mới tới. Để khỏi loay hoay làm phiền người đang ngủ trong nhà, tôi thường lái xe lên câu lạc bộ mở cửa từ lúc 5 giờ sáng để uống trà, cà phê; rồi tập một chút thể dục và vào pḥng tắm để đẩy lùi chiến thuật... “mỡ-đường-máu” mà tuổi già ai cũng sợ bị cao quá tải và kéo theo bệnh đột quỵ tấn công bất ngờ!

Mới hừng sáng, câu lạc bộ c̣n vắng hoe. Tôi vào pḥng tắm đàn ông (dĩ nhiên) sau gần một giờ mồ hôi nhễ nhại v́ chạy trên máy đi bộ. Chỉ mới có một ḿnh tôi trong pḥng tắm rộng có tám ṿi sen. Đang để cho ṿi nước nóng phủ lên ḿnh trần th́ cửa thứ hai của pḥng tắm bật mạnh. Khuất sau hành lang dẫn vào pḥng thay áo quần ăn thông với pḥng tắm không cửa, có tiếng chân th́nh thịch như giẫm mạnh của một người vừa đi vào. Theo phép lịch sự thông thường, tôi chỉ biết ḿnh trong pḥng tắm, không quay nh́n người mới vào là ai; v́ cho dẫu là ai đi nữa th́ cũng chỉ có cánh đàn ông với nhau thôi.  Có tiếng oang oang của một giọng nữ trên điện thoại cầm tay. H́nh như người ấy vừa cởi áo quần vừa đốp chát gay gắt với ai đó đang ở phía điện thoại bên kia. Tôi hơi ngạc nhiên, nhưng vẫn không quay lại khi người ấy nhanh nhẩu nhảy vào pḥng tắm, suưt va vào tôi nhưng chả cần để ư và bắt đầu mở ṿi sen ờ phía đối diện. Nước chảy, nhưng tiếng nói giận dữ trên điện thoại vẫn không dứt. Đến nước nầy th́ tôi không nhắm mắt được nữa và liếc nhanh qua phía người mới vào. Tôi suưt kêu bật lên một tiếng ngạc nhiên nào đó khi nh́n thấy mái tóc bạc dài của một người đàn bà đang đi nhầm vào pḥng tắm của đàn ông. H́nh như tắm chỉ là một động tác bứt phá của người nầy trong cơn khủng hoảng tột độ. Người đàn bà vẫn không rời điện thoại cho đến khi nút nghe gắn trên tai bị cắt v́ nước. Tôi vội vàng bước ra khỏi pḥng tắm và nói to lên từ phía sau bức tường của pḥng thay áo quần:

- Xin lỗi bà, bà đang đi lộn vào pḥng tắm của đàn ông.

Tiếng người đàn bà rú lên nhức buốt:

- Ôi! Trời Đất ơi, tôi điên rồi. Rất tiếc, rất tiếc. Xin lỗi, xin lỗi...

Người đàn bà trần truồng nhảy vào pḥng thay áo quần để mặc áo quần lại và hấp tấp chạy ra khỏi pḥng đàn ông, miệng vẫn không ngớt nói: “Tôi điên rồi, tôi điên rồi. Xin lỗi, xin lỗi!” Tôi đứng nh́n một phía vào tường cho đến khi người đàn bà bước ra và tiếng cửa tự động khép lại.

 

Thuở ấy

 

Dưới triều Minh Mạng, vùng nam sông Hương vẫn c̣n là vùng đất đang khai phá. Nhà cửa  và dân cư c̣n lưa thưa chạy dài từ mé Nam sông Hương cho đến chân núi Ngự B́nh. Vùng đẹp nhất sông Hương là từ ngă ba của ḍng sông bao quanh đồi Vọng Cảnh cho đến bờ Tây Nam Cồn Hến. Trong vùng đất trời xinh đẹp nầy, phía Bắc sông Hương là Hoàng Thành và phía Nam là vùng trại Thủy Sư. Trước năm 1899 đó là nơi ở của đơn vị Thủy sư nhà Nguyễn. Sau đó, trại Thủy sư từng chặng biến thành đơn vị hành chính và nhà tù. Phủ Doăn Thừa Thiên (gọi tắt là Thừa Phủ) là nơi quan đầu tỉnh cùng nhân viên làm việc và nhà tù do thực dân Pháp lập nên gọi là lao Thừa Phủ.

Sông Hương chỉ có hai cây cầu bắc qua. Mé gần Kim Long là cầu Bạch Hổ, chủ yếu là chiếc cầu của tàu lửa đi qua. Người đi bộ qua cầu, bước trên những thanh sắt cách nhau vài gang tay, nh́n xuống dưới, nước sông xanh lè đến lạnh ḿnh, chóng mặt. Chỉ có cầu Trường Tiền là đường nối duy nhất giữa hai bờ Nam Bắc sông Hương.

Có một thời, nhịp sống về phương Nam đầy h́nh ảnh những chiếc cầu tre và những chuyến đ̣ ngang đưa khách. Điểm hẹn sang sông là những bến đ̣. Có những bến đ̣ ngang đưa khách chỉ một thời ngắn ngủi và phong trần như “cầu thệ thủy ngồi trơ cổ độ, quán thu phong đứng rũ tà huy...” trong Cung Oán Ngâm Khúc. Nhưng cũng có những bến đ̣ mọc rễ hàng  trăm năm thành h́nh tượng “trăm năm dù lỗi hẹn ḥ, cây đa bến cộ con đ̣ khác đưa...”. Xuôi ḍng sông Hương từ núi về biển, có không biết bao nhiêu bến đ̣ ngang đưa khách sang sông. Thời cận đại, thành phố Huế có “tứ độ song hành” là 4 bến đ̣ gần nhau cùng đưa khách qua về bờ Nam, bờ Bắc sông Hương: Bến đ̣ Văn Lâu, bến đ̣ Thừa Phủ, bến đ̣ Ṭa Khâm, bến đ̣ Đập Đá. Nhưng bến đ̣ Thừa Phủ là h́nh ảnh cây đa bến cũ, là bóng dáng lăng mạn nên thơ, là nỗi vương vấn của những ngày xưa t́nh tự nhất. Từ ngơ Huế xưa, khi nhắc đến Đồng Khánh Huế, có mấy ai liên tưởng tới một ông vua bóng mờ nhà Nguyễn mà người ta chỉ nhớ đến ngôi trường nữ sinh tóc thề, áo trắng, nón bài thơ đầy mộng mơ của một thời... rất Huế. Cũng thế, nhắc đến Thừa Phủ, không ai c̣n nhớ một đồn lính thủy, một đơn vị hành chánh, một nhà tù... mà đó là bến đ̣ “bên nớ, bên ni” đầy sóng nước trên sông và sóng gợn trong ḷng người của thuở học tṛ Đồng Khánh - Quốc Học. Trên những bước chân của người Huế trong thế hệ chiến tranh Việt Nam, ai bái biệt mà chẳng có ít nhiều hồi tưởng nỗi đợi chờ của một chuyến đ̣ ngang trên bến đ̣ Thừa Phủ.

Tôi bái biệt Huế mà đi hết một nửa đời sau.

 

Bây chừ

Ngày Tết Tây, thay v́ đến sớm tinh mơ như thường ngày, tôi đến câu lạc bộ thể dục thư giản Natomas để “nếm rượu nho” (wine tasting) vào xế chiều. Sinh hoạt “nếm rượu” ở phương Tây thường được tổ chức công cộng dưới dạng một cuộc vui pha lẫn h́nh thức thương vụ và quảng cáo nhẹ nhàng cho các hăng rượu nho. Vui th́ nhắm thử các lại rượu miễn phí; thấy hợp khẩu vị th́ mua một đôi chai về nhà thưởng thức. Trước quầy rượu dài với hàng chai của nhiều loại rượu nho đă mở sẵn, khách nếm hầu hết là giới cao niên. Những người già ở Mỹ nhâm nhi chút rượu nho với dáng vẻ gật gù như người thủy thủ nhớ một thời biển khơi. Bất ngờ... xoảng! Người đứng trước mặt tôi làm rơi cốc rượu nho đỏ cầm trên tay. Rượu văng tung tóe. Tôi chịu “hứng đạn” đầu tiên. Giày vải trắng và quần màu nhạt thể thao dính đầy rượu đỏ. Người phụ nữ làm vỡ ly rượu đứng ngớ ra nh́n, xoắn hai bàn tay hơi run run vào nhau lắp bắp nói lời xin lỗi. Tôi nhận ra ngay mái tóc dài bạc trắng của người phụ nữ đă vào nhầm pḥng tắm đàn ông mấy hôm trước. Hôm nay bà ăn mặc trang nhă và có đội thêm chiếc mũ nhung đen kiểu mệnh phụ Tô Cách Lan.

Câu lạc bộ nhỏ, người không đông lắm nên bà cụ tóc bạc ấy tới dừng lại chỗ bàn tôi ngồi, ái ngại lập lại lời xin lỗi. Tôi nói với bà rằng đó chỉ là chuyện nhỏ, đừng quan tâm. Bà nói giọng tiếng Anh châu Á với cách dùng chữ chắc lọc chứng tỏ hoàn cảnh xuất thân thuộc tầng lớp xă hội không tầm thường. Bà hỏi tôi, giọng thân mật và lịch sự:

- Xin lỗi, xứ sở nguyên quán của ông là nước nào?

Tôi trả lời:

- Việt Nam.

Bà tỏ vẻ hơi ngờ ngợ:

- Ồ, vậy mà tôi cứ tưởng rằng ông...

- Là người Phillipines, phải không... Rất nhiều người cứ nghĩ tôi là người Phi Luât Tân v́ màu da ngâm nâu.

Bà ta cười, gật đầu và đổi ngay sang nói tiếng Việt:

- Tôi cũng là người Việt Nam. Chúng ta nói với nhau bằng tiếng Việt được không ông?

Ở quê người, mới thấy thấm thía với ư nghĩa của “tiếng mẹ”. Tiếng nói không chỉ là âm thanh mà nó c̣n là tín hiệu của t́nh cảm và cuộc sống. Tiếng nói đầu đời đă từng ly từng tư un đúc t́nh cảm và sự hiểu nhận của mỗi con người. Bởi vậy, khi nói một ngoại ngữ dẫu thông thạo đến mức độ nào th́ lư trí vẫn đậm hơn tâm hồn. Nhưng khi nói tiếng mẹ đẻ th́ cả tâm hồn và trí óc đều buông thư tự nhiên như hơi thở.

Hai người Huế gặp nhau th́ tiếng Việt giọng Huế rất dễ trở thành một “ngoại ngữ” đối với người Việt ngoài Huế. Và, người ta cũng rất dễ trở thành gần gũi nhau khi những tín hiệu ngôn ngữ phát và nhận có cùng tần số. Có lẽ nhờ vậy mà khỏi phải đi ṿng vo tam quốc tôi cũng biết được “thân thế sự nghiệp” của một cô bé Huế, bốn mươi lăm năm sau thành vị lăo nương vào tắm lộn pḥng đàn ông ở Mỹ.

Lăo nương hôm nay có tên cúng cơm tại nơi sinh ra ở miệt cửa Ngăn là Bé Xí v́ khi mới sinh ra “dỏ cậm tẻo” – tiếng Huế rặt có nghĩa nghĩa là bé tẻo teo – nên danh xưng cũng phải “tùy cơ mà ứng biến, tùy chuyện mà kêu tên”.    

Đến lượt tôi bày tỏ sự ngạc nhiên:

- Chị cũng là người Huế? Chị qua Mỹ lâu mau rồi mà c̣n nói giọng Huế dẻo quẹo rứa?

- Anh cũng nói Huế rặt đó tề. Tôi qua Mỹ từ năm 1965 khi c̣n đang học lớp đệ tam trường Đồng Khánh theo chương tŕnh Cha Mẹ Nuôi.

- Tôi c̣n nhớ chương tŕnh nầy. Nhưng không phải là chỉ được ở lại Hoa Kỳ một năm thôi à?

- Đúng như rứa. Qua Mỹ được một năm th́ tôi phải về lại. Nhưng sau đó th́ qua định cư tại Mỹ theo diện hôn nhân v́ tôi kết hôn với một người lính Mỹ làm ở “MacVi” tại thành phố Huế. Thời gian qua nhanh khiếp, mới đó mà đă 45 năm qua rồi.

- Nếu có một phép lạ nào đó giúp chị đi ngược ḍng thời gian th́ chị có làm lại cuộc đời ḿnh theo một cách khác không?

- Nghĩa là... ư anh muốn nói...?

- Ư tôi là muốn mượn cách trắc nghiệm tâm lư của các nhà tâm lư ứng dụng Mỹ để đưa ra một ư kiến thăm ḍ rằng, nếu sau mỗi mười năm, giả thử như người ta được quay lui “làm lại cuộc đời” và chỉ được theo một trong hai cách là làm giống như cũ hay làm khác đi. Nếu vẫn muốn làm lại như cũ th́ được xem như thành công; nếu chỉ mong làm khác đi th́ bị xem đó là một thất bại.

- Anh làm tôi hoang mang v́ tôi đang chán ngắt tất cả mọi sự. Tôi quá mỏi nản để nghĩ tới một giấc mơ làm lại cuộc đời. Ḿnh sẽ làm ǵ được cho ḿnh khi lớn lên trong một gia đ́nh nghèo ở vùng chó ăn đá gà ăn muối khu chợ Xép, hồ Mưng với bầy em bảy đứa. Cha mẹ làm việc lui cui suốt ngày mà con cái cũng chỉ có bữa đói bữa no. Bà Thúy Kiều ngày xưa c̣n dám chơi trội bán ḿnh lấy vàng chuộc cha. Nhưng tôi có muốn bán ḿnh để đổi lấy miếng cơm cho gia đ́nh cũng chẳng t́m ra người mua nên phải đi học để hy vọng kiếm một công việc kha khá giúp cha mẹ nuôi em ăn học... Ôi Huế ơi! Buồn chi lạ...

Người đàn bà bỏ lửng chuyện kể. Tôi vẫn im lặng ngồi nghe.  Tôi hỏi cho có chuyện để thoát ra ngoài bầu không khí hồi tưởng đầy u ẩn:

- Rứa tuổi trẻ của chị ở Huế chỉ toàn là những ngày buồn?

Người đàn bà bỏ cặp kính lăo xuống, đôi mắt già hom hem sáng lên. Bà mỉm cười với một quá khứ và nói nhỏ lại như chẳng cần ai nghe:

- Không... vui lắm. Dễ thương chi lạ rứa tề! Tuổi học tṛ Huế mà.

Ít ra, người nói và người nghe cũng có chung ḍng sống của tuổi học tṛ ở Huế. Tôi cố vặn tim lên một ngọn đèn dầu đang lay lắt cháy:

- Rứa vui nhất của chị thời nớ là chi?

Người đàn bà cười rạng rỡ:

- Bến đ̣ Thừa Phủ. Ui chao, bến đ̣ Thừa Phủ. Sớm sớm, chiều chiều lũ học tṛ gặp nhau ở đó. Bên tê đợi bên ni; bên ni chờ bên tê. Cái cực, cái nghèo quên mô tuốt luốt.

- Tôi đi học xe đạp. Nhưng xe cũ con nhà nghèo, mỗi năm hư độ vài trăm lần nên cũng phải liều ḿnh qua bến đ̣ Thừa Phủ.

- Ủa! “Liều ḿnh?” Nói chi lạ rứa hè!

- Bến đ̣ Thừa Phủ là “động hoa vàng” của môn phái Con Yêu Bánh Nậm trường Đồng Khánh. Con trai nhà quê như tui tới đó là run chân, run tay v́ bầy Tinh Le Thừa Phủ nói đía và chọc quê bọn con trai nhút nhát như tụi tui suốt từ đầu tới chân. Con gái Huế một ḿnh th́ e thẹn, hai đứa th́ biết ḿnh biết ta, bộ ba th́ kêu ca không kịp.

Người đàn bà vuốt mái tóc bạc qua bàn tay gầy g̣. Có lẽ đây từng là bàn tay búp măng vuốt mái tóc thề óng ả một thời. Bà nh́n tôi mắt hơi cúi xuống như thú tội:

- Tui là chưởng môn nhóm Tinh Le Thừa Phủ một thời. Công nhận thời đó ác thiệt. Hễ gặp được một tay gà mờ Quốc Học đi lạc đàn là bầy Tinh Le xúm lại chọc cho tới khi anh chàng mặt xanh như tàu lá mới buông tha. Tôi được bầu “chưởng môn” v́ có tài “trùng triềng”!

- A, nghe lạ hoắc. Tài trùng triềng là tài chi?

Người đàn bà thú vị cười, giải thích:

- Trùng triềng là tṛng trành đó mà. Đ̣ ra giữa sông, hối lộ bác lái gói xôi bắp xong là tôi chỉ huy bọn Tinh Le làm cho đ̣ tṛng trành. Đ̣ lắc lư mà không có chỗ vịn th́ coi chừng rơi tỏm xuống sông làm bạn với hà bá. Tới khi mấy đứa con gái liễu yếu đào tơ sợ té xuống sông phải nhào tới ôm mấy đứa con trai là chúng tôi reo mừng chiến thắng. Vậy mà sau nầy, cũng có vài cặp thành vợ thành chồng nhờ kỷ niệm “ôm nhau” ấy mà quen nhau đó, anh biết không.

Chúng tôi cười ngặt nghẽo khiến mấy người Mỹ ngồi kế bên không hiểu ǵ nhưng lây lan niềm vui nhỏ cũng mỉm cười theo.

Người đàn bà với ly rượu đỏ c̣n lưng một góc uống cạn. Bàn tay cầm ly rượu run rẩy làm tôi nhớ chuyến đ̣ ngang tṛng trành vang vọng tiếng cười. Bà già rút miếng giấy lau trong hộp chùi ráo nước mắt và đeo đôi kính lăo trở lại. Vui lắm hay buồn lắm cũng phù du như những giọt nước mắt sống, nuớc mắt chín của tuổi già.

Người đàn bà đứng dậy trước, cáo lui, chào tạm biệt:

- See you soon! (Mong gặp lại sớm)

“Kẻ thù” ranh mănh của tôi thuở nào bây giờ là bà già lẩm cẩm... lộn pḥng.

Sau đó, tôi trở lại câu lạc bộ thể dục thể thao một tuần đôi ba lần như thường lệ. Nhưng con Tinh Le Thừa Phủ không thấy trở lại trong gần cả năm qua. Tẩn mẩn, tôi lật cuốn sổ ghi danh sách hội viên và thấy tên bà Tinh Le Thừa Phủ đă xóa.

 Tôi tin là sự ra đi nào cũng sẽ khởi nguồn trở lại một mùa Xuân.

                                   

Sacramento, Xuân 2014

     Trần Kiêm Đoàn

                                                                                        

truyện ngắn

văn

 trankiemdoan.net