Trần Kim Đon

DNG SNG BIỆT XỨ

 


 Huế c dng sng Hương. Dng sng mang tn con gi, hay con gi mang tn dng sng. Khi gọi Hương ơi! th vẻ mượt m của dng sng hay bng dng yu kiều của giai nhn đến trước? Nếu đến để m đi l người con gi, nhưng đến để chảy mi trong lng l dng sng.
 

Ti xa Huế trn 20 năm. Những mảnh đời vinh quang v cay đắng đ thnh đồi, thnh ni, thnh sng hay chỉ l những đm bụi m khng tn tuổi, lần lượt đến rồi đi cuối ma như những hng phượng gi trn cao v khm hải đường dưới đất. Nhưng dng sng ấy vẫn tri chảy hoi, c khi triền min heo ht, c lc bo liệt cuốn cuồng nhưng chưa c một lần đứt đọan ở trong lng. Dng sng như một định mệnh hư ảo, một m ảnh trường kỳ, một sự vỗ về rất mẹ, một nỗi nhớ rất tnh yu, nhưng chưa bao giờ khước từ sự quay về của k ức hay chối bỏ những n tnh vắng mặt. Hnh như khng c ngoại lệ, mỗi người Huế xa qu đều mang theo một dng sng cho đến cuối đời. Đi khi ngỡ dng sng ấy chỉ l tm ảnh, nhưng khng, đ l một hiện thực v cng. Những người Huế thnh cng xứ người vẫn mong ngy về với dng sng để soi cht vinh quang của mnh trn sng nước. Những người Huế khng may sống hẩm hiu xa Huế khng mong chi ngy hội ngộ nhưng vẫn man mc nỗi xt xa khi tưởng đến sự cau mặt của dng sng. Phải chăng tm l soi bng dng Hương đ dự phần năng nỗ xui khiến dn Huế tha hương hầu hết nếu khng xnh xang o gấm th cũng chẳng đến nỗi khăn gi quả mướp... về lng.
 

Người tm về sng, sng tm về nguồn, nguồn tm về cội. V thế m lịch sử con người kh thấy một vẻ đẹp kỳ t, một thnh phố nn thơ, một qu hương mơ ước m thiếu vắng một dng sng. Khi dng sng kh cạn trong lng cũng l khi dng sng biệt xứ.
 

u chu l chiếc ni văn ha trong lịch sử văn minh cận đại, nhưng sự tri chảy của nguồn văn ha từ từ chậm lại khi văn minh vật chất đy biệt xứ những dng sng. C ai từng ngồi bn bờ sng Seine trong một đm khuya rất vắng, nhn vẻ mặt ngước ln gần như thảng thốt van xin những ngi sao đừng chiếu sng của bức tượng người đn b dưới gầm cầu Mirabeau mới cảm nhận hết được nỗi niềm biệt xứ của một dng sng. Sng Seine my nước xanh trời thuở Appolinaire lm thơ đ bị mớ văn minh vật chất biến đổi thnh một mương nước nng su giữa hai bờ xi-măng v đ. Những ta cao ốc nối đui nhau soi bng hai bn bờ sng Seine thật l tội tnh cho dng sng. Dng sng như ngỡ ngng khng chảy nổi v thiếu vắng cy xanh soi bng ma Xun, hoa thạch thảo soi bng ma H, l vng soi bng ma thu v những cnh trơ xương trĩu tuyết soi bng ma Đng.
 

Ai c lặng lẽ đi ven sng trong buổi chiều về rất chậm trn những thnh phố u Chu mới thấy được những con sng biệt xứ. V thật mĩa mai, sự biệt xứ lại thường chỉ dnh cho nbững dng sng con gi hiền ha c con nước dịu dng như tc my dậy th dầm sương muối. Cn những dng sng lnh cha vạm vỡ với thủy lưu trng trng như Cửu Long, Hong H, Mississippi, Amazon, Nile, Volga th vẫn tất bật ra biển về nguồn từ buổi cổ sơ m khng ai ngăn trở. Cũng c những dng sng qua đời v ct bồi đất lở trong khi những dng sng biệt xứ th vẫn phải sống mn bất tận. C chăng một cht reo vui th cũng chỉ l cảnh c chậu chim lồng. Những dng sng đ đ bị con người đy ải để sống cuộc đời của mương nước dng knh.
 

Sng Hương l một dng sng hiền ha. Với vẻ đẹp lung linh đy nước lưng trời, dng sng rất dễ bị con người dựa bng để trang điểm cho ảo tưởng v kht vọng của uy quyền, giu sang dễ di.
 

Xa Huế 10 năm, rồi 15 năm, 20 năm, ti c những lần về thăm Huế. Nỗi vắng lặng 20 năm trước nhường chỗ cho sự chiếm ngự hai bn bờ sng Hương. Về Huế năm 1992, dăm ba qun ăn mọc ven sng Hương c khuynh hướng bnh trướng lnh thổ khng phải bằng thế mở đất m bằng thế chiếm sng. Về Huế 5 năm sau, 1997, đ c những cng trnh giới hạn xy dựng nh cửa ăn lan ra bờ sng. V về Huế những lần sau, những ngi nh lầu nhiều tầng mọc ln knh kiệu st dng sng. Thin nhin li bước khi nh cửa thi nhau soi bản mặt vi đ, trơ mắt ếnh v duyn trn dng sng xanh lồng bng sương hồng ban sớm v my tm ban chiều.
 

Sự ngho hn thường dấu mặt, nhưng sự giu sang vật chất thường nhiễm ln nhau. Trong ba, bốn thập nin vừa qua, dn Mỹ giu c đua nhau dựng nh trn đồi. Nhn những bờ đồi xanh bị cạo trọc v những ngọn ni cụt đầu để cho những căn nh đồ sộ mọc ln, người yu thin nhin phải lắc đầu ngao ngn v những di đồi xanh v những tri ni bầu bĩnh bao quanh những thnh phố v thung lũng đầy hoa vng dần dần sẽ bị đy chung thn biệt xứ. Ni sẽ khng cn ni, đồi cũng chẳng ra đồi m chỉ cn l thế đất cao nhn xuống những con đường phố.
 

Những buổi chiều ngồi trn bờ sng, chặng từ Bi Du, Cồn Hến ln Kim Long, Văn Thnh với Ty Linh, Đon Tuyền Chu, Ha, Quyết... chng ti thường ni về vẻ đẹp thay đổi từng lc từ sớm đến chiều của sng Hương v bỗng lo xa, d cho sự lo xa đ mới chỉ l một sự giả định Lỡ một mai t bng xế qua cầu...
 

Nếu tham vọng Hương Giang ha khung cảnh những ngi nh quyền thế hai bn bờ sng Hương thắng thế, nt đẹp thin nhin của sng Hương sẽ li dần. V dng sng nn thơ v lng mạn truyền đời Hương Giang nhất phiến nguyệt, kim cổ hứa đa sầu của Huế ấy sẽ từ từ đi vo ci biệt xứ. Sng Seine ở Paris, sng Thames ở Lun Đn đ đi vo biệt xứ v văn minh kỹ thuật đ thắng văn ha thin nhin. Chuyện buồn mấy trăm năm trước ở u Chu l một bi học cho Mỹ Chu để đến hm nay nơi xứ nầy những dng sng như American River m ti vừa đi qua chiều nay vẫn cn lồng bng l ma thu vng, lam, tm, đỏ.
 

Dng sng qu hương của ti bn trời Hương Giang xa xi nớ c đang thao thức ma l vng thu như bn ni?!

Trần Kim Đon
Sacto, California, cuối Thu 2003

 

 

truyện ngắn

văn

 trankiemdoan.net