Trần Kim Đon

HOA ĐẠO MA PHẬT ĐẢN

 

Em yu ma sen nở

Nhớ Gia đnh Phật tử

o lam ci hoa sen

Thương bầy chim oanh vũ

(Nhớ mấy ma sen,  Trần Thị Diệu Phước, 1963)

Em Oanh vũ nữ với bi thơ di, Nhớ  mấy ma sen, đoạt giải nhất trong cuộc thi viết ngnh Oanh của lin Gia đnh Phật tử Thừa Thin Huế năm 1963, nay đ l b nội, b ngoại ở lứa tuổi lục tuần.  Đ 47 năm rồi ti chưa gặp lại em, nhưng bi thơ xưa th vẫn nhớ.  Bi thơ hồn nhin v trong sng đượm mu Hoa đạo.

Ci đẹp hnh tướng c thể tn phai, nhưng ci đẹp của tư tưởng th khng phai tn.

 

Năm nay

Ma cherry, ti đi tm c!

Nếu c đy chẳng phải l c php, l văn chương tuyệt c m chỉ l c vọ, c mo, c tru th khng biết ci hồn văn chương thin cổ c bị phai tn chăng?

Nhưng dẫu sao th đ vẫn l sự thật.

Ở xứ Hu Kỳ ci g cũng c, nhưng lại thiếu một ma sen ngy Phật Đản.

Những năm qua, người Việt ở Mỹ thường ch ma cherry trng với ma Phật Đản trn xứ nầy. Cho nn c nhiều người cho ma cherry l ma Quả Phật khi ma sen nở l ma Hoa Phật. Ma Hoa Phật xứ Mẹ v ma Quả Phật xứ Người. 

 

    Cherry - Mận Đo

Cherry tiếng Mỹ c nghĩa l hoa anh đo; m cũng l tri mận đo. Người Việt ở nước ngoi ni tới tri cherry th ai cũng biết nhưng ni đến tri mận đo th hết biết lun!

Quả mận đo nhỏ như tri bồ qun nhưng c tới 5 mu: Trắng, vng, đỏ, tm v đen. Nghe ni tri mận đo mang tinh thần hoa đạo. Hoa đạo (Kado) l nghệ thuật cắm hoa truyền thống của Nhật Bản. Lịch sử Hoa đạo xuất hiện từ khi cc thiền sư Trung Hoa đem đạo Phật vo đất Nhật từ thế kỷ thứ 6. Mỗi đa hoa khng c tự thể tnh. Hoa phải c sự hợp duyn của thin nhin mới thật l hoa: Một giọt sương long lanh, một cht gi phơ phất, một ch bướm vng lng đng, một đi mắt ngắm tự tm hồn th hoa mới đẹp. V thế nghệ thuật Hoa đạo l hoa trong ta v ta trong hoa giữa khoảng trời thu nhỏ.

Giống mận đo gần với Hoa đạo v cũng cần hợp duyn như thế. Nghe ni nếu trồng một cy th thường khng c tri; c đơn i dục v tm khởi, chăng (?!) Nn những ti tử cy kiểng thường ghp cả 3 loại mận đo vng, đỏ, tm vo một cy. Mười năm trước, ti trồng một cy mận đo ghp như thế ở vườn sau nh. Chỉ 3 năm sau l cy bắt đầu c tri. Những tri mận đo nhỏ nhắn, mơn mởn chn mọng đủ mu, trĩu quả như những cnh hoa. Vị ngọt, hương hiền, pha cht chua chua điểm lm duyn. Ti thường hi lứa mận đo đầu tin cng Phật m cứ mường tượng như những đa sen ma Phật Đản trn qu mẹ ngy xưa.

Năm nay, cy mận đo vườn sau ấy đ cao vượt qu mi nh. Khu nh mới Natomas nơi ti ở, nguyn được xy dựng trn một cnh đồng trống by giờ đ thnh một rừng cy xanh nho nhỏ. Người Mỹ chỉ trồng loại cy c hoa v cy xanh gy bng mt quanh nh. Rất t nh chịu trồng cy ăn quả v dn xứ nầy thch ăn cy quả bn ở tiệm, an ton về mặt vệ sinh hơn l ra vườn hi tri. Nh no trồng cy quả, thường để chn rụng đầy vườn, lu ngy thnh rc bẩn.

Cuối ma Xun, chim chc bốn phương từ đu tụ về. Mới 3 giờ sng, chim đ bắt đầu ru rt gọi đn. Cy mận đo nh ti, nhnh no cũng đầy tri, bỗng trở thnh kho lương thực tươi mt cho bầy chim. Mỗi sng sớm, ra nhn hột v quả mận đo chim ăn rụng tả tơi trn thảm cỏ, lc đầu ti cảm thấy ting tiếc nhưng bng dng đủ mu v tiếng ht hồn nhin của bầy chim mang niềm vui b lại.

Gần Rằm Thng Tư, tri mận đo chn mọng, chim cng rủ nhau lựa quả ngon, mổ rụng vung vi cng nhiều. Tnh yu thin nhin, chim mung c cnh cửa giới hạn của lng sở hữu. Ngắt một nhnh hoa vườn người hay đuổi bầy chim ăn quả vườn nh l mnh đang khp lại cuộc ngao du về kha ng nh mnh. Ti đi tm con c; một con c lộng giả thnh chn lm b nhn đuổi bầy chim lạm dụng quyền lm chim khng giới hạn. Phải cần một sự dữ dằn, xấu x hnh tướng để xua đuổi hnh ảnh hoa bướm của lng tham.

Suốt mấy ngy anh chủ nh trong ti cứ đi tm hnh giả một con c mo trng cng dữ dằn, gớm ghiếc hơn cả c thật cng tốt. Ci nhn dư ảnh trong tm v nghĩ của ti chuyển dần từ bầy chim lu lo buổi sớm sang con c vọ, từ khi ti đi tm c đuổi chim.  Vo những hng bn đồ chơi chim chc, mắt ti nhn vo hnh chim mung đủ mu, đủ loại m chẳng thấy con no v chỉ đi tm con c. Bắt gặp một dng vẻ sinh vật dữ dằn no ti đều chăm ch nhn ngắm, nhưng hầu hết chưa đủ dễ sợ lm bầy chim sợ hi. Cả mấy ngy, nhn đu ti cũng mường tượng về con c l tưởng của mnh. Đ l con c sẽ lm bầy chim kia kinh hồn bạt va. Con c như bến đậu của dng suy tưởng xua đuổi trong ti vo lc ny.

Đ  đi tm th sớm muộn g cũng sẽ gặp. Theo lời mch miệng của một anh Mỹ đen gặp tnh cờ ở Country Mall, ti vo chợ Ross, tới khu bn hng trang hong ảnh tượng. Những tượng Phật, Cha, Thnh, Thần, thin ti, nghệ sĩ xếp hng trn gi mờ nhạt. Những mun th cy cảnh c như khng. Mắt ti sng ln với một hnh giả con c lm bằng chất nhựa dẻo được sơn phết nhiều mu nhưng hai mu đen trắng đối chọi nu chặt ci nhn của ti vo n. Tm ti đang trn cuộc hnh trnh tm c; ti đang tri trong dng tới c. Nn gặp được thn c dữ dằn thật l một hạnh phc. Ti phấn chấn mua về treo cao cht vt trn cy mận đo. Bn cạnh cn treo thm một dy dĩa CD lng lnh hai mặt cũng theo lời khuyn của người mch nước.

 

Chim Ka Lăng Tần Gi

 

Sng đầu tin vừa mới thức dậy l ti mở cửa chạy ngay ra vườn sau nhn con c treo trn cy mận đo. Con c phản nh mặt trời. Dĩa CD bắt nắng loang long. Một cuộc phản cng hng trng v cng. Khng c bng một con chim no liều lĩnh lại gần. Tiếng chim rm ran chỉ cn nghe vọng lại từ pha vườn nh ai. Mắt cười nhn con c đồng minh vểnh ci mỏ quặm nhọn hoắt trn cy nhn xuống, ti xoa tay hoan hỷ. Cảm nhận đồng hnh. Vừa đng dịp lễ Phật Đản, ti hi những tri mận đo to nhất cn st lại sau cuộc xm lăng của bầy chim v đơm ln bn thờ cng Phật. Khi nhang bay thanh thot sao ti cứ mường tượng như dng hnh con c. Giữa cuộc binh đao, lng người chiến sĩ no m khng vương mang mi thuốc sng!

Những ngy tiếp theo, mỗi sng ti đều c dĩa mận đo tươi cng Phật. Con c v ti vẫn gần gũi nhn nhau mỗi ngy. Tiếng chim xa lắc. Vi con chim s cnh đậu trn cy; nhớn nhc rồi bay đi. Ti đ lấy lại được cy cherry. Tri by giờ chn tới. Sau trận mưa ging, tri rụng, gi lớn thổi bay tứ tn đầy sn. Vắng tiếng chim buổi sớm, buổi chiều lm ti nhớ. Nỗi nhớ mơ hồ như vọng ra từ gc khuất của lng mnh. Vắng những cnh chim. Cũng đn chim ấy, nhưng trước đy c vẻ như ranh mnh, bon chen; sao by giờ ti thấy chng hồn nhin v thơ dại như bầy oanh vũ ngy xưa. Trn cy mận đo đong đưa với gi chỉ cn con c. Gi ln, tri rụng. Trn xc l v tri chn vỡ tan, sng nay ti tm thấy hai tổ chim con rơi xuống. Những con chim non đ chết queo trong tổ.  C lẽ v mấy ngy qua chim mẹ sợ khng dm tới, bỏ đi đn con.

Con c, dẫu chỉ l ci m v hồn nhưng sao n vẫn lay động được cảm tnh, tm thức của sự sống. Đn chim sợ n như một phản ứng bản năng. Ti gần với n v n gip ti loại trừ được bầy chim m ti coi như một đối tượng xm phạm quyền sở hữu của mnh. Chỉ c một điều ti qun mất. Đ l quyền sở hữu những g m ti trn qu, nhưng c thể chẳng c gi trị g với người ngoi v cũng chẳng gip được g cho ai:  Cy cherry, cy mận đo ở Mỹ nhiều lắm; nhưng chẳng ai biết hay quan tm l ci m t g ở Việt Nam v nhiều xứ khc. Với ti, cy mận đo lm hoa tri cng Phật trong ma Phật Đản l một duyn lnh ở xứ người. Ti thường loay hoay tm Phật tận đu đu ở khu vườn Lm Tỳ Ni, ở cung trời Đu Suất nhưng lại qun ng Phật trong ti m chnh đức Phật từ hơn 2500 trước đ thọ k cho mỗi chng sinh về sau. Con c cứ m ảnh ci nhn, ci nghĩ của ti như một nghiệp my m thiếu mầm độ lượng. Ti phải từ bỏ n để trở lại với chnh mnh.

Rũ sạch định kiến v sự m ảnh thật khng đơn giản. Mấy ch chim con chết trong tổ m nh ti khng dứt. Ph du v b bỏng thế thi, nhưng mỗi hạt ct đều c quyền sống ring của n. Ni chi tới lng Từ Bi cho to tt. Chỉ ni tới tnh thương nhỏ b đối với bầy chim cũng đ cần tới ci tm khng kha, khng gi. Ti lặng lẽ bẻ kha như một lời cầu nguyện. Rồi ti trả lại con c cho nh hng Ross một con c giả mặt my cn nguyn vẹn lấy lại cht tiền cm gip quỹ trẻ mồ ci. Đn chim lại trở về. Tiếng ht đnh thức ti ngồi uống tr để viết những dng nầy khi trời chưa sng.

*

Sớm mai ấy, nơi vườn Lm Tỳ Ni hoa V Ưu Mạn Đ La bừng nở v chim Ka Lăng Tần Gi bay lượn, cất tiếng ht vang lừng đn mừng thi tử Tất Đạt Đa một vị Phật tương lai ra đời.

 

Hoa Mạn Đ La

 

Từ ấy, hoa Mạn Đ La thnh biểu tượng của Hoa đạo. Nghn năm sau, hoa Mạn Đ La l loi hoa hnh v hnh hnh, tướng v tướng tướng của tm tưởng khi hướng về đức Phật. Bao tấm lng thực tế tm hoa. Bao tm hồn mơ mộng nghĩ về hoa.

Trong kinh Phật thường thấy xuất hiện nhiều loi hoa trong thời thuyết php của Phật như: Mưa hoa Mạn Đ La (Mandrapushpa), Mạn Chu Sa, Mạn Th Sa, Ma ha Mạn Đ La, Ma ha Mạn Th Sa. Người ta cho đ l những loại Hoa Tr (Camelia); m sinh tộc hoa tr th c hng trăm loại. V cũng từ ấy, những tm hồn mang khuynh hướng tiếp cận với sự huyền nhiệm của tm linh đất trời khng ngớt rải hoa v qut hoa xung quanh những tượng đi Phật gio.

Trong bao nhiu lần lễ hội Phật gio, nhất l những lần lễ hội quanh tn tượng đức Qun Thế m, người ta khng ngớt ci nhau về my ngũ sắc, về hoa Mạn Đ La ri xuống trần gian từ giữa khung trời phiu linh v tướng. Kẻ thấy th cho đ l php mầu huyền nhiệm. Người khng th cho đ l một m ảnh mang tnh chất m tn dị đoan.  Bậc v tướng v tm th mỉm cười thinh lặng. Người đời sống chết với tnh yu nhưng chẳng ai vẽ được chn dung một Tnh Yu c thật.

V nữa, hoa nở chim ku. Những loi chim ẩn hiện trong kinh Phật như Oanh Vũ, Anh Lạc, Cộng Mạng, Ka Lăng Tần Gi vẫn thường xuyn xuất hiện. Bng dng cng tiếng chim Ka Lăng Tần Gi gip nở những mầm hoa hạnh phc. Nhiều người đ cất cng lặn lội qua Ấn Độ, vượt sng Hằng tm về đất Phật. Dấu tch ngy xưa đ thnh hoang phế.  Cn chăng những phế tch được tn tạo lại như những biểu tượng. Người tm về đất Phật chỉ cn được kể lại rằng, Ka Lăng Tần Gi l một loi chim thuộc giống chim sẻ Ấn Độ. Loi chim ấy ẩn cư trong suốt ma H nng như thiu đốt của xứ Ấn v khi chim cất tiếng ku l mở đầu cho Gi Ma sắp tới từ thng Tư đến thng Mười. Tiếng chim như l biểu tượng m thanh vui sống vỡ bờ lm vạn vật hồi sinh. Lời của Phật cũng như tiếng chim Ka Lăng Tần Gi gip con người hồi sinh v hạnh phc từ sự ẩn nhẫn cam chịu khổ đau của dng sống tạm bợ m phải cột tri trong vng duyn nghiệp trng trng. Dr. Satesh Pande, nh sinh vật học chuyn khảo về những loi chim đ sưu tầm v m tả hnh ảnh cng tiếng ht thanh thot của loi chim Ka Lăng Tần Gi (Kalavinka Sparrow). Nhưng loi hoa Hoa đạo v Chim Đạo chỉ nở được v ht được khi tri tim l cnh cửa khng ci, mở rộng đn một bầu trời xanh.

t nhất đ  c một lần trong đời, ti đi tm chim c mới cảm nhận được tm hồn mnh nhuộm c khi mi miết đi tm bng c giữa thin nhin bao la nhưng khng c chỗ an tr cho mnh v chn tr đương niệm hiện tiền đ đầy ắp. Muốn rt thm một giọt mới pha, cũng phải cần đổ lớp cũ ra thi!

Ma Phật Đản, mong hoa Mạn Đ La nở khắp lng người v tiếng chim Ka Lăng Tần Gi lm đượm tnh người. Hoa phi hoa, điểu phi điểu Chẳng phải l hoa, chẳng phải l chim m chỉ c tiếng vọng trong ta mang suối nguồn hạnh phc cho mnh.

 

North Highlands, ma Phật Đản 2554 2010

Trần Kim Đon

 

 

truyện ngắn

văn

 trankiemdoan.net