Trần Kiêm Đoàn

NAM MÔ AMERICA

Viết tặng Nick Zamorano trong ngày Tết Việt Nam

 

- Nầy, sếp nhớn! Ồn ào quá ta; để ta yên nào! (Shut up! Give me a break, boss.)

Phải mất hơn 15 năm chí thú làm việc cần cù, trên dưới trôi tṛn, không có ǵ sai phạm đáng kể giữa một thực tế đầy cạnh tranh của xứ Mỹ nầy, tôi mới nói được với gă “sếp nhỏ” đơn vị của ḿnh  (supervisor) một cách vừa ngang phè như cua gạch, vừa thân mật kiểu bạn bè như thế mà không sợ bị giận hờn hay mất việc.

Tôi làm cho chương tŕnh Bảo Vệ Thanh Thiếu Niên (C.P.S.) đă hơn 15 năm.  Đây là một chương tŕnh có mạng lưới rộng khắp, phục vụ suốt ngày đêm tại các thành phố trên toàn nước Mỹ.  Tôi ở trong đội Ứng phó Khẩn cấp (Emergency Response).  C̣n nhớ hơn mười năm trước, sau 3 năm làm việc an toàn, trôi chảy, khi đọc tạp chí Forbes nói về các nghề nghiệp “sinh tử” nhất của Mỹ, tờ báo nầy nói lên một nhận định làm tôi hoảng hồn: “Ở Mỹ có hai nghề dân sự bị áp lực ngoại cảnh xă hội nặng nề nhất v́ có thể gây chết người bất cứ lúc nào nếu thiếu sự cẩn trọng nghề nghiệp, đó là nghề Điều hành Không lưu (Air Controller) và nghề Bảo Vệ Trẻ Em, đội Ứng phó Khẩn cấp” – mà tôi đang làm.  Nghề không lưu mà lơ đăng theo dơi chuyến bay để phân định không chuẩn xác th́ máy bay đụng nhau.  Nghề bảo vệ thiếu niên, con trẻ mà không giải quyết vấn đề kịp thời th́ sẽ bị bức hại bởi người nuôi nấng.

Hôm nay, tới phiên tôi trực.  Theo quy định, mỗi nhân viên trực có trách nhiệm thụ lư tối đa là 2 hồ sơ trong suốt một ngày trực.  Dù hôm nay mới 2 giờ chiều, nhưng tôi đă được phân công làm việc với hai trường hợp khẩn cấp rồi.  Theo nguyên tắc chuyên ngành th́ kể như xong nợ trong ngày.  Thế mà khi đang ung dung ngồi mơ mộng một chút trên chiếc máy vi tính, gă quản lư chương tŕnh lại lên tiếng gọi tôi, hỏi:

- Nầy, cậu có thể nhận thêm một “case” (thụ lư một hồ sơ) nữa không?  Cậu sẽ được trả thêm tiền phụ trội ngoài giờ tối đa đó nha.

Từ sáng sớm, nhận sự phân công lần thứ nhất, rồi lần thứ hai ngay trong giờ ăn trưa, tôi đă mất hơn nửa ngày để lái xe đi gần cả trăm cây số, điều tra qua lại nhiều nhân chứng và liên lạc, phân tích hồ sơ về các trường hợp “trẻ con bị hành hạ” ngay tại nhà ở và trường học của nạn nhân.  Tôi mệt nhoài, c̣n hơi sức đâu mà làm phu trội. Nh́n đống hồ sơ giấy tờ dày cộm khô khan như gạch ngói của hai hồ sơ mà tôi đă nhận đang nằm chờ hoàn tất thủ tục trước mắt.  Nay tay quản lư nầy lại “ĺ lợm” gạ gẫm tôi nhận thêm một hồ sơ nữa làm tôi nổi cáu trả lời gắt gỏng “Shut up! – Im đi!”, thế mà hắn vẫn chưa chịu buông tha tôi.

Tiếng Nick, gă quản lư, vẫn dè dặt và ôn tồn vang lên từ bên kia đầu dây điện thoại:

- Thế cậu không muốn giúp “người của cậu” à?

Nghe hai tiếng “your people – người của cậu…” tôi hơi chột dạ, hỏi gằn lại:

- Này Nick, nói cho rơ ràng, Người của tôi là ai vậy?

Tiếng Nick phát âm lơ lớ trong máy:

- Nu-yen Ven Tot!  Có phải là tên người Việt Nam không?

Tôi không làm lơ được nữa.  Hỏi kỹ hơn:

- Ô kê! Nguyễn Văn Tốt đúng là tên người Việt Nam.  Nhưng can tội ǵ vậy?

Nick đáp:

- Sexual abuse – xâm phạm t́nh dục – với trẻ em dưới 5 tuổi.

Tôi thót ruột. Cảm nhận bằng kinh nghiệm nghề nghiệp cho tôi biết vấn đề nghiêm trọng của sự vụ xảy ra.  Nh́n đồng hồ, đă hơn 3 giờ chiều.  Nếu gặp một hồ sơ rắc rối, làm việc đến nửa đêm chưa chắc đă xong.  Sinh sống trên đất Mỹ, hàng chục năm lần lượt trôi qua cứ ngỡ như sông nước Đông Tây đă ḥa quyện vào nhau không c̣n biên giới.  Nhưng lai lịch Việt Nam bỗng đâu dội tới như tiếng gọi cội nguồn đánh động ḷng người.  Không hỏi thêm lời nào, tôi đồng ư nhận làm việc cho một trường hợp người Việt đang gặp nạn.  Bên kia, tiếng Nick reo lên như được thắng một ván bài tâm lư: “Hề hề!  Ta biết là cậu không từ chối được ‘ca’ nầy đâu.”

Tôi nhận hồ sơ báo cáo.  Đọc lướt qua hồ sơ: Người báo cáo là tổ hợp luật sư của cha mẹ nạn nhân.  Bị cáo là một người đàn ông Việt Nam 62 tuổi, không nói được tiếng Anh, chưa có tiền án.  Nạn nhân là một thằng bé Mỹ trắng, thiếu một tháng đầy năm tuổi.  Nó học mầm non mẫu giáo buổi sáng, buổi chiều được gởi trẻ tại nhà riêng của người đàn ông bị cáo v́ cha mẹ bận làm việc toàn thời gian. Nội vụ tóm tắt là:  Người đàn ông Việt 62 tuổi tên Nguyễn Văn Tốt, cư ngụ tại Mỹ chưa tới ba năm, đă nhiều lần có hành động xâm phạm t́nh dục với thằng bé da trắng và hai đứa cháu của ông ta bằng cách dùng dao dọa giết nếu các nạn nhân không nghe theo lời dụ dỗ liên quan đến chuyện thỏa măn dục tính của ông ta.

Nếu bị cáo không chứng minh được sự vô tội của ḿnh và bị hệ thống ṭa án và luật sư Mỹ chằng chịt như rừng ở xứ Cờ Hoa nầy đưa đến phán quyết rằng: “Có tội – Guilty” th́ bản án tù tội sẽ nghiêm trọng không lường hết được.

Theo thủ tục quy định, người thụ lư hồ sơ phải trực tiếp t́m gặp ngay nạn nhân riêng rẽ để tiến hành điều tra nội vụ. Tôi đến nhà trẻ Honey Child Care đang giữ Dany từ sau ngày nó bị “xâm phạm t́nh dục” để trực tiếp quan sát và phỏng vấn theo yêu cầu nghề nghiệp.

Khi vừa đến nơi, tôi đă thấy cha mẹ của Dany có mặt ngoài pḥng đợi.  Tôi chỉ chào qua loa và yêu cầu ban giám đốc cho tôi gặp cháu bé tại pḥng riêng của nhà trường.  Cha mẹ nạn nhân yêu cầu được có mặt trong lúc tôi phỏng vấn trực tiếp với Dany tại pḥng riêng, tôi từ chối.  Theo luật, đứa bé có thể yêu cầu thầy giáo hay nhân viên nhà trường hiện diện trong cuộc phỏng vấn, nhưng chỉ dự thính chứ không được hỏi nạn nhân; thân nhân không được quyền có mặt.  Bị từ chối, thế mà cha mẹ bé Dany vẫn tiến tới xen vào việc tiến hành điều tra đang diễn ra.  Tôi cố tránh, nhưng người cha đă đến chận trước lối vào pḥng nói một cách tha thiết mà lịch sự:

- Thưa ông, tôi xin lỗi. Tôi không có ư xen vào công việc của ông đang tiến hành.  Nhưng tôi chỉ muốn làm cho công việc điều tra của ông dễ dàng hơn…

Tôi hỏi nhanh:

- Thưa ông, vậy tôi có thể giúp ǵ được ông ạ?

Người cha xua tay:

- Không, không, chúng tôi chỉ muốn gởi ông bản dịch tường tŕnh của FBI (Cơ quan Điều Tra Liên Bang) về cuốn băng có thu h́nh trực tiếp các trường hợp xâm phạm t́nh dục.

Ngạc nhiên, tôi hỏi nhanh:

- Ai thu h́nh vậy, thưa ông?

Người cha trả lời càng làm tôi ngạc nhiên hơn:

            - Từ máy quay phim tự động đặt trong nhà.  Chính con trai của can phạm đă giao nộp cuốn phim.

            Tôi tiếp nhận bản dịch ra tiếng Anh và dĩa thu h́nh sao lại cuốn phim.

            Trong pḥng thí nghiệm riêng của nhà trường tiểu học mà các cháu nạn nhân đang theo học, tôi phải xem kỹ lại nội dung các sự việc trong cuốn phim trước khi phỏng vấn các nạn nhân.

            Những đoạn phim có liên quan đến nội vụ, trước hết là h́nh ảnh ông già Tốt tắm cho hai thằng cháu nội và thằng bé Dany.  Ông kỳ cọ cho cả ba đứa bé trai và mỗi lần đụng đến bộ phận kín riêng của chúng, ông cười đùa hồn nhiên, rồi đưa tay túm lấy “của quư” của mấy thằng cháu để khoác nước lên và rửa ráy kỹ hơn.  Có lẽ v́ hơi ṭ ṃ một chút cái “của Tây” nó khác “của Ta” như thế nào, già Tốt chịu khó bọt nặn thằng bé Dany hơi kỹ hơn một chút và cười hềnh hệch, rồi đem túi khôn truyền khẩu của dân tộc ta ra làm tiêu chuẩn b́nh luận, rằng: “H́ h́! D... ái đen mạnh cọ, d...ái đỏ mạnh cày.  Thằng Mỹ con nầy giống tốt!”  Những mẫu h́nh chuyển qua phần mà cơ quan FBI cho là “nghiêm trọng” v́ những ḍng văn và đoạn văn dịch in đậm và xiên.  Trong h́nh, ông Tốt cầm một cây dao, làm điệu bộ như chuẩn bị cắt của quư của mấy thằng nhóc, nhất là thằng Dany không chịu làm theo lời ông mà cứ giương mắt ếch ra nh́n.  Tiếng ông già Tốt nói rặt giọng Huế thu được trong dĩa lưu phát ra nghe rất rơ:

            - Dzu (you) ít (eat) bô cu (beaucoup) th́ ô kê.  “No” bô cu, th́ “no” ô kê.  C̣n ăn ngă ngớn th́ ôn cắt phứt chim tụi bay đem ra xào nhậu ba-xi-đế liền...

            Liếc nhanh qua bản dịch tiếng Anh, tôi vừa hoa cả mắt v́ người dịch chẳng hiểu ǵ ư người nói; vừa cảm thấy xót xa v́ tai bay vạ gió ở đâu ùn ùn kéo tới do ngôn ngữ bất đồng.  Người dịch – kư tên bên dưới là Jenny Nguyen – hẳn là một người trẻ thuộc thế hệ người Việt thứ hai trên đất Mỹ, nên dẫu có lưu loát về tiếng Việt đến mấy th́ khó mà hiểu được cái “mốt” nói tiếng Anh, tiếng Tây xen lẫn với tiếng Việt như ông Tốt thuộc thế hệ học sinh ngữ Anh, Pháp nhập nhằng trên quê hương một thời đi học.  Bởi thế, người dịch đă diễn ra tiếng Anh đại ư: “Làm t́nh ít bú cu th́ tốt. Chẳng bú cu th́ không tốt.  Ăn xong, nằm ngữa ra để tao cắt chim đem xào uống rượu liền!”  Lời dịch quưnh quáng không những sai lạc mà c̣n phản lại ư của người nói; cộng thêm với h́nh ảnh ông già Tốt cầm cây dao lăm lăm hết dọa hai thằng cháu của ông, đến dọa thằng Dany cũng đủ làm cho người Mỹ lên cơn kinh hoàng v́ “thủ đoạn gian ác” của tay tội phạm xâm phạm t́nh dục trẻ con.

            Trong một đoạn phim khác, ông già Tốt tắm rửa cho ba thằng con trai.  Đứa nào ông cũng kỳ cọ sạch sẽ bộ phận riêng và có khi ông c̣n vuốt ve nói năng đùa giỡn với cả ba thằng bé. Lại thêm một lần nữa, sự suy diễn rằng, nghi can đă “cố ư va chạm, vuốt ve, xâm phạm bộ phận sinh dục của nạn nhân...” càng làm cho ông già Tốt có khả năng trở thành một thứ “quỷ Râu Xanh” trước mắt giới thẩm quyền và chuyên viên bảo vệ trẻ em, phần lớn suy diễn khá cực đoan khi cần bảo vệ trẻ em bị nạn, trên đất Mỹ.

            Nội dung phỏng vấn ba đứa trẻ con chẳng cho thêm dữ kiện nào mới ngoài sự xác định:  “Ông ấy rờ tôi chỗ nầy.  Ông ấy thọc lét tôi chỗ kia...” như đă thấy trong phim và nghe trong băng thâu.

            Bước kế tiếp của cuộc điều tra là đến gặp gia đ́nh ông Tốt.  Gặp ông, tôi hơi ngờ ngợ v́ so với dáng linh hoạt của ông trong cuốn phim mà tôi vừa coi, trước mắt tôi là một ông già hốc hác, mặt xanh xám, mắt trũng sâu, tóc bạc rối bời bơ phờ.  Vâng, nhưng đúng là ông Tốt khi ông lên tiếng:

            - Dạ đúng, tôi là Nguyễn Văn Tốt, từ Việt Nam qua Mỹ được hai năm, mười một tháng, bốn ngày...

            Nói tới đây, ông Tốt ngồi phịch xuống nền nhà, hai tay ôm đầu, giọng kéo dài run run như vừa rên, vừa nói qua tiếng nấc đầy vẻ uất nghẹn:

             “Úi! Cha mẹ ơi là cha mẹ.  Tụi hắn nói tui hiếp dâm thằng con nít 5 tuổi. Trời đất lại có chuyện ‘mèo đẻ ra trứng, lợn đẻ ra hổ mang’ như kiểu đó sao ông hè?!  Tui thương thằng nhỏ như sáp cháu nội tui.  Tui nói tào lao xị đế để dọa cho hắn ăn cơm cả thấy hắn ốm ṭng teo tội nghiệp.  Ai ngờ ra nông nỗi nầy.  C̣n mặt mũi chi mà dám nh́n bà con, thiên hạ nữa.  Ui chao! Nhục nhă không chịu nổi th́ chắc tui phải uống thuốc chuột mà chết thôi.  Ông ơi!  Xin ông cứu tui với!  Cứu tui với...”

            Giọng ông Tốt khàn khàn như tiếng khóc không thành h́nh.  Suốt mười mấy năm thường xuyên đối diện với cảnh kêu oan của những nghi can trong quá nhiều trường hợp tương tự, tưởng ḷng tôi sẽ trở thành thản nhiên chai đá.  Nhưng tiếng than “mất mặt không dám nh́n bà con thiên hạ” của ông Tốt trên đất Mỹ xa xôi nầy làm tôi xúc động mạnh khi nhớ về quê hương làng xóm.  Nơi đó, tiếng chào cao hơn mâm cỗ, ăn miếng giữa làng bằng sàng xó bếp; nơi mà phép vua thua lệ làng của nền văn hóa làng xă vẫn c̣n đang đậm t́nh đất cát sau những lũy tre xanh.

            Tiếp theo, tôi phải phỏng vấn ông Tốt để thụ lư hồ sơ.  Nhưng từ trong cái “chung” sâu thẳm tôi đă chia sẻ trọn vẹn với ông mà chẳng cần phân bua, giải thích.  Với một xă hội dân chủ pháp trị như xứ Mỹ nầy th́ pháp lư vẫn làm đầu tàu cho đạo lư.  Vấn đề c̣n lại không phải là bày tỏ sự cảm thông và xúc động mà phải làm ǵ và cứu ông Tốt được bao nhiêu.

            Khi chia tay ông Tốt và những người con đều là bác sĩ, kỹ sư... đang nhăn mặt nín thở theo dơi vụ án của cha, tôi chỉ có thể nói được một lời khuyên vắn tắt:

            - Ông Tốt và các cháu b́nh tĩnh.  Chỉ xin nhớ cho một điều là luật pháp Mỹ không có từ “thông cảm.”  Phải đấu tận t́nh như chơi “football” mới may ra gỡ rối được cho vụ nầy.

            Nói cứng để làm cho bố con ông Tốt yên tâm, nhưng tôi vẫn chưa t́m ra cách giải quyết để chứng minh ông Tốt là vô tội khi ông ta thật sự có cầm dao dọa dẫm và trực tiếp rờ mó, đụng chạm vào bộ phận giới tính của nạn nhân.

            Tôi mang hồ sơ về tham khảo ư kiến với anh cai Nick của tôi.  Anh chàng đă cho tôi một lời cố vấn mạnh như vũ băo rằng:

            - Làm sao chứng minh cho được lời cậu bảo rằng, những lời lẽ và hành động của ông Tốt đối với thằng nhóc Dany xảy ra thường xuyên và rất b́nh thường trong sinh hoạt đời sống văn hóa Việt Nam th́ may ra mới có thể thuyết phục được những con diều hâu luật pháp châu Mỹ này.

            V́ là một xă hội hợp chủng nên sức mạnh của người Mỹ và luật pháp Mỹ là tôn trọng văn hóa của các dân tộc và xem xét cẩn thận cách hành xử khác nhau của những người xuất thân trong những nền văn hóa khác nhau.  Những ngày tiếp theo, tôi đă viết ra thành một tập tài liệu nhỏ nhằm giải thích rơ ràng sự khác nhau giữa hành động nựng nịu – âu yếm bằng lời nói gần gũi và cử chỉ vuốt ve – con trẻ với hành động xâm phạm t́nh dục trẻ con.  Thậm chí, những hành động nựng nịu đó mang tính văn hóa Việt Nam đậm đà mà đôi khi người ngoài không hiểu nổi hay hiểu ngược lại như trường hợp ông Tốt.  Bản văn tường tŕnh (statement) viết xong, tôi nhờ các em sinh viên đang học với tôi và các cơ quan xă hội đi xin chữ kư giải bày sự đồng t́nh hỗ trợ của các bậc cao niên và các nhân sĩ trong cộng Đồng người Việt.  Nghe qua nội vụ của ông Tốt, các vị cao niên người Việt đă tỏ ra rất nhiệt t́nh, sẵn sàng đến ṭa án để làm chứng biện minh cho ông Tốt, nếu cần.  Một chút t́nh quê hương và tấm ḷng dân tộc biểu tỏ với nhau lúc lâm nguy nơi quê người thật là đẹp và đầy xúc động.

            Phiên ṭa luận tội ông Tốt được xử tại ṭa Thượng Thẩm (Superior Court) địa phương.  Từ trên bục đối chứng (testified stand), tôi có thể nh́n thấy vẻ mặt tái xám và căng thẳng cùng cực của ông Tốt.  Bên cạnh đó là các người con trong gia đ́nh ông và những người chứng trong cộng đồng người Việt.  Phiên ṭa diễn ra một cách êm xuôi đến ngạc nhiên khi công tố viên và các luật sư hai phía chỉ hỏi và tranh biện chiếu lệ, nghe nhiều hơn nói.  Cách ứng xử với trẻ con trong khung cảnh văn hóa Việt Nam đă gây sự quan tâm thú vị hơn là thắc mắc đôi chối, tranh luận.

            Cho đến khi thư kư ṭa án đọc phán quyết “trắng án – not guilty!” cho vụ án th́ ông Tốt trông có vẻ như thản nhiên và đang đắm ḿnh trong một trạng thái mộng du nào đó.  Miệng ông mấp máy liên tục những tiếng ǵ không rơ.  Trước khi chia tay ở hành lang ṭa án, tôi lại gần, hỏi ông đang muốn nói điều ǵ.  Ông th́ thào:

            - Nam mô Phật. Nam mô A-me-ri-ca!

            - ...?!

            Sau đó, khi đă quay lại với sinh hoạt đời thường, ông Tốt giải thích:

            - Tôi cầu nguyện mà.  “Nam mô” là tiếng tôn xưng.  Tôi tin là cái đất nước châu Mỹ – A-me-ri-ca – này cũng có các đấng thiêng liêng như Trời, như Phật cứu giúp kẻ hiền lương gặp nạn.

            Lần đầu, tôi bắt gặp một nét cười tươi trên gương mặt của ông Tốt. Tâm linh không xuất hiện như mặt hàng quảng cáo, nhưng vẫn thường hằng có mặt ở một góc khuất nào đó cao viễn nhất giữa cuộc đời thường.

 

Trần Kiêm Đoàn

Sacramento, Tất Niên Đinh Hợi.

 

truyện ngắn

văn

 trankiemdoan.net